ZUS w JDG w 2026: co to jest i ile zapłacisz miesięcznie

ZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych) to instytucja, której osoba prowadząca JDG płaci za własne ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz za publiczną opiekę zdrowotną. Ile zapłacisz w 2026 roku, zależy głównie od tego, jak długo działa Twoja firma: od około 430 zł miesięcznie w pierwszych sześciu miesiącach do około 2 200 zł miesięcznie, gdy skończą się już wszystkie ulgi. Płacisz do 20. dnia następnego miesiąca, jednym przelewem.

Za co płacisz w ZUS

Jeśli prowadzisz JDG (jednoosobową działalność gospodarczą), jesteś swoim własnym pracodawcą, więc płacisz składki, które zwykle płaci pracodawca. Dzielą się na dwie części.

Składki społeczne:

• emerytalna, 19,52% podstawy wymiaru;
• rentowa, 8%;
• wypadkowa, 1,67% dla każdego, kto zgłasza do ubezpieczenia do 9 osób;
• chorobowa, 2,45%, dobrowolna: płacisz ją tylko, jeśli się do niej zgłosisz;
• Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy (FP/FS), razem 2,45%, tylko gdy Twoja podstawa wynosi co najmniej płacę minimalną (i nie dotyczy kobiet od 55. roku życia ani mężczyzn od 60. roku życia).

Podstawa wymiaru to nie Twój dochód. U większości osób to stała kwota ustalana co roku na podstawie przepisów, dlatego ZUS kosztuje tyle samo w dobrym i w słabym miesiącu.

Składka zdrowotna daje Tobie i zgłoszonym członkom rodziny publiczną opiekę zdrowotną w NFZ (Narodowym Funduszu Zdrowia). Zależy od formy opodatkowania. Na skali podatkowej i podatku liniowym liczy się od dochodu; na ryczałcie (podatku od przychodu) od progu przychodu. Płacisz ją za każdy miesiąc prowadzenia firmy, także wtedy, gdy nie płacisz składek społecznych.

Kwoty na 2026 wynikają z dwóch liczb: płacy minimalnej 4 806 zł i prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia 9 420 zł.

Cztery etapy nowej JDG

Polska pozwala nowym firmom płacić na początku mniej. Z przykładu samego ZUS wynika, że korzystając ze wszystkich ulg, można płacić obniżone składki przez ponad pięć i pół roku.

Ulga na start przysługuje, jeśli zakładasz firmę po raz pierwszy albo ponownie, co najmniej 60 miesięcy po ostatnim zamknięciu lub zawieszeniu działalności. Nie skorzystasz z niej, jeśli pracujesz dla byłego pracodawcy i robisz dla niego to samo, co jako pracownik w bieżącym lub poprzednim roku.

Przez maksymalnie 6 pełnych miesięcy kalendarzowych nie płacisz składek społecznych, tylko zdrowotną. Jeśli zaczynasz 1. dnia miesiąca, ten miesiąc się liczy; jeśli w połowie miesiąca, odliczanie zaczyna się od następnego. Zawieszenie firmy nie zatrzymuje zegara. Ceną jest to, że te miesiące nie dają Ci ubezpieczenia chorobowego ani wypadkowego i nie liczą się do emerytury. Szczegóły w poradniku o uldze na start.

Preferencyjny ZUS trwa potem 24 miesiące kalendarzowe, od podstawy równej 30% płacy minimalnej (1 441,80 zł). W 2026 to 281,44 zł na emerytalne, 115,34 zł na rentowe i 24,08 zł na wypadkowe, plus 35,32 zł, jeśli wybierzesz chorobowe. Bez FP/FS.

Mały ZUS Plus wylicza składki społeczne od połowy Twojego średniego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku, w granicach od 1 441,80 do 5 652 zł. FP/FS dochodzi, gdy podstawa osiągnie 4 806 zł. Warunki: przychód w poprzednim roku nie wyższy niż 120 000 zł i co najmniej 60 dni działalności w tym roku. Trzeba się zgłosić do 31 stycznia albo w ciągu 7 dni od chwili, gdy zaczynasz spełniać warunki (na przykład dzień po końcu 24 miesięcy preferencyjnych); jeśli przegapisz termin, tracisz ulgę do końca roku. Zobacz, jak działa Mały ZUS Plus.

Pełny ZUS liczy się od 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, czyli 5 652 zł. W 2026: emerytalna 1 103,27 zł, rentowa 452,16 zł, wypadkowa 94,39 zł i FP/FS 138,47 zł, plus 138,47 zł na chorobowe, jeśli chcesz. Ponad 99% przedsiębiorców płaci od tej minimalnej podstawy.

Uwaga: 31 stycznia 2027 to niedziela, a ZUS nie podał, czy termin zgłoszenia do Małego ZUS Plus przesuwa się na poniedziałek. Jeśli chcesz z niego korzystać od stycznia 2027, zgłoś się na wszelki wypadek do piątku 29 stycznia 2027. Jeśli już w 2026 jesteś na Małym ZUS Plus i nadal spełniasz warunki, nie zgłaszasz się ponownie, tylko wykazujesz dochód z poprzedniego roku w ZUS DRA (miesięcznej deklaracji rozliczeniowej).

Składka zdrowotna w 2026

Na skali i liniowym 432,54 zł to minimum od lutego 2026 do stycznia 2027. Na ryczałcie kwoty obowiązują od stycznia do grudnia 2026, a do wyższego progu przechodzisz w miesiącu, w którym przychód od 1 stycznia przekroczy granicę. Raz w roku rozliczasz składkę zdrowotną w ZUS DRA za kwiecień, składanej do 20 maja. Jak oszacować swoją składkę i ile z niej odliczysz, wyjaśniamy w tekście o składce zdrowotnej.

Ile płacisz łącznie co miesiąc

Przy najniższej składce zdrowotnej na skali lub liniowym i bez chorobowego miesiąc w 2026 wygląda tak:

Na ryczałcie wstaw kwotę ze swojego progu. Przy wyższym dochodzie na skali lub liniowym składka zdrowotna będzie wyższa niż minimum. Składki społeczne przy każdej formie opodatkowania zmniejszają dochód albo przychód do opodatkowania, więc realnie kosztują trochę mniej.

Jak i kiedy płacić

Do 20. dnia następnego miesiąca robisz dwie rzeczy:

1. Składasz ZUS DRA, czyli miesięczną deklarację rozliczeniową, w eZUS (portalu ZUS, dawniej PUE ZUS), przez księgową albo program księgowy. Od 2022 roku każdy przedsiębiorca zgłoszony do ZUS składa ją co miesiąc, także w czasie ulgi na start. Nic nie składasz tylko za miesiące, w których firma była zawieszona przez cały miesiąc.
2. Robisz jeden przelew na swój NRS (numer rachunku składkowego), czyli indywidualny, 26-cyfrowy rachunek w ZUS. Zwykle zawiera Twój NIP, a znajdziesz go w piśmie z ZUS, w eZUS albo w wyszukiwarce NRS na zus.pl. Jeden przelew obejmuje składki społeczne, zdrowotną i FP/FS. ZUS zalicza wpłatę najpierw na najstarszy dług.

Gdy 20. wypada w sobotę, niedzielę albo święto, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy. W 2026 zdarzyło się to 22 czerwca i 21 września, a zdarzy się znowu 21 grudnia 2026. Składki za grudzień 2026 płacisz do środy 20 stycznia 2027.

Formularze zgłoszeniowe składasz w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności albo od każdej zmiany. Wszystkie możesz dołączyć do wniosku w CEIDG, publicznym rejestrze przedsiębiorców:

Jeśli masz etat albo ubezpieczenie w innym kraju UE

Równolegle etat. Jeśli z umowy o pracę masz co najmniej płacę minimalną (4 806 zł w 2026), ubezpieczenia społeczne masz tylko z etatu. Z JDG płacisz wyłącznie składkę zdrowotną, zgłoszoną na ZUS ZZA, a składki społeczne możesz dopłacać dobrowolnie. Jeśli z etatu masz mniej, płacisz składki społeczne z obu tytułów. 24 miesiące preferencyjne biegną dalej, także gdy płacisz tylko zdrowotną. Więcej w tekście o JDG obok etatu.

Ubezpieczenie w innym kraju UE. Według przepisów UE podlegasz ubezpieczeniu w jednym państwie członkowskim naraz i to państwo obejmuje zarówno ubezpieczenia społeczne, jak i zdrowotne. Jeśli pracujesz na etacie w jednym kraju, a prowadzisz firmę w innym, jesteś ubezpieczony tam, gdzie masz etat. Jeśli prowadzisz działalność w dwóch lub więcej krajach, jesteś ubezpieczony w kraju zamieszkania, o ile wykonujesz tam znaczną część pracy (mniej więcej jedną czwartą albo więcej). Jeśli obowiązuje Cię prawo innego kraju, dostajesz stamtąd zaświadczenie A1 (unijny formularz, który potwierdza, któremu systemowi podlegasz), zaznaczasz w CEIDG „Jestem ubezpieczony za granicą” i przekazujesz A1 do swojego oddziału ZUS. Wtedy nie płacisz ani polskich składek społecznych, ani polskiej składki zdrowotnej. Bez A1 ZUS poprosi Cię o zgłoszenie się i płacenie składek w Polsce. Zobacz tekst o ubezpieczeniu za granicą.

Dla cudzoziemców: obywatelstwo nie ma znaczenia dla ZUS. Firma, którą wcześniej prowadziłeś w innym kraju UE lub EOG albo w Szwajcarii, według tamtejszego prawa, nie odbiera Ci prawa do preferencyjnej podstawy. Czy liczy się przy uldze na start, nie zostało potwierdzone; zanim się zarejestrujesz, zapytaj ZUS pod numerem 22 560 16 00.

Co zrobić teraz

1. Ustal swój etap: kiedy założyłeś firmę i czy miałeś działalność w ostatnich 60 miesiącach?
2. Sprawdź w eZUS, czy masz zgłoszony właściwy kod (05 40, 05 70, 05 90 albo 05 10).
3. Znajdź swój NRS i ustaw przypomnienie na 20. każdego miesiąca.
4. Jeśli kończą się Twoje miesiące preferencyjne, a przychód zostaje poniżej 120 000 zł, zgłoś się do Małego ZUS Plus w ciągu 7 dni od ich końca albo do 29 stycznia 2027, jeśli chcesz korzystać z niego od stycznia 2027, a jeszcze na nim nie jesteś.
5. Gdy już płacisz składki społeczne (nie w czasie ulgi na start), raz w roku możesz mieć jeden miesiąc opłacony przez państwo dzięki wakacjom składkowym: złóż wniosek w eZUS w miesiącu poprzedzającym. Składkę zdrowotną za ten miesiąc płacisz normalnie.