JDG – co to jest? Jednoosobowa działalność gospodarcza wyjaśniona prostym językiem

JDG to jednoosobowa firma prowadzona we własnym imieniu i wpisana do CEIDG, bezpłatnego publicznego rejestru przedsiębiorców. Po angielsku mówi się na to sole trader, sole proprietor albo po prostu self-employed. To najpopularniejszy sposób pracy na własny rachunek w Polsce i właśnie to ma na myśli większość osób, które mówią, że pracują „na B2B”.

Co oznaczają te litery

JDG to skrót od jednoosobowa działalność gospodarcza. Prawo nazywa przedsiębiorcą każdego, kto we własnym imieniu prowadzi zorganizowaną działalność zarobkową w sposób ciągły. JDG to najprostszy sposób, żeby nim zostać.

Nie powstaje żadna osobna spółka. W świetle prawa Ty i Twoja firma to ta sama osoba:

• nazwa firmy musi zawierać Twoje imię i nazwisko, na przykład „Jan Kowalski Software”;
• firma używa Twojego własnego NIP (numeru identyfikacji podatkowej).

„B2B” to rodzaj umowy, a nie forma prowadzenia firmy. Gdy klient zatrudnia Cię „na B2B”, wystawiasz mu faktury z własnej firmy, zamiast być jego pracownikiem. U większości freelancerów tą firmą jest właśnie JDG.

Kto może założyć JDG

• Obywatele Polski.
• Obywatele UE i EOG (Norwegia, Islandia, Liechtenstein), na tych samych zasadach co Polacy.
• Obywatele USA i Szwajcarii, również na tych samych zasadach, na podstawie umów międzynarodowych.
• Pozostali cudzoziemcy, tylko z jednym ze statusów wymienionych w ustawie. Na przykład:
  • pobyt stały albo status rezydenta długoterminowego UE;
  • niektóre zezwolenia na pobyt czasowy, np. Niebieska Karta UE, łączenie z rodziną albo studia;
  • status uchodźcy albo ochrona uzupełniająca;
  • ochrona czasowa (większość Ukraińców, którzy uciekli przed wojną);
  • ważna Karta Polaka;
  • bycie członkiem rodziny obywatela UE.

Wszyscy inni mogą prowadzić biznes w Polsce tylko przez spółkę, np. spółkę z o.o. (spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością). Zezwolenia na pracę ani jednolitego zezwolenia na pobyt i pracę nie ma na tej liście. Osoba zatrudniona na takim zezwoleniu nie może więc po prostu przejść na B2B przez JDG.

Dla cudzoziemców: od 1 listopada 2026 cudzoziemiec, który rejestruje firmę w CEIDG, potrzebuje numeru PESEL (polskiego numeru identyfikacyjnego) albo identyfikatora z systemu identyfikacji elektronicznej kraju UE. Cudzoziemcy już zarejestrowani bez niego muszą go uzupełnić do 1 czerwca 2030. Całą ścieżkę opisujemy w tekście JDG dla cudzoziemca.

Ile kosztuje założenie

Nic. Wniosek do CEIDG jest bezpłatny, tak samo jak każda późniejsza zmiana, zawieszenie czy zamknięcie firmy. Składasz go online na biznes.gov.pl i logujesz się profilem zaufanym, e-dowodem albo kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Niektóre banki i biura rachunkowe mogą też złożyć go za Ciebie.

Jeden wniosek załatwia cztery sprawy. Oprócz wpisu do rejestru CEIDG przekazuje Twoje dane:

• do urzędu skarbowego, który nadaje NIP;
• do GUS (Głównego Urzędu Statystycznego), który nadaje numer REGON;
• do ZUS, czyli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Wpis pojawia się najpóźniej następnego dnia roboczego, a działalność możesz zacząć już w dniu złożenia wniosku. Sam rejestr opisujemy w tekście Co to jest CEIDG.

Uwaga: rejestracja na papierze się kończy. Od 1 listopada 2026 nową JDG zarejestrujesz tylko przez formularz elektroniczny. Papierowy wniosek złożony w urzędzie albo wysłany pocztą po 31 października 2026 zostanie pozostawiony bez rozpoznania.

Trzy sprawy do rozstrzygnięcia we wniosku albo krótko po nim:

Ze zwolnienia z VAT możesz korzystać, dopóki Twoja sprzedaż (bez VAT) nie przekroczy 240 000 zł rocznie (limit od 1 stycznia 2026), chyba że prowadzisz działalność, która zawsze wymaga VAT. Jeśli zaczynasz w trakcie roku, limit liczy się proporcjonalnie do dni, które zostały do końca roku.

Miesięczne koszty w 2026: ZUS i podatek

Największy miesięczny koszt to ZUS. Składa się z dwóch części:

• składek społecznych: emerytalnej, rentowej, wypadkowej i dobrowolnej chorobowej;
• składki zdrowotnej, którą płacisz na każdym etapie.

W nowej firmie składki społeczne idą według stałej ścieżki:

W skrócie: przez pierwsze pół roku płacisz tylko składkę zdrowotną, od 7. do 30. miesiąca płacisz obniżony ZUS, a od 31. miesiąca kwota zależy od Twojego dochodu.

Składka zdrowotna zależy od formy opodatkowania:

• Skala podatkowa: 9% dochodu, minimum 432,54 zł miesięcznie (od lutego 2026 do stycznia 2027).
• Podatek liniowy 19%: 4,9% dochodu, z tym samym minimum.
• Ryczałt: stała kwota zależna od progu przychodu: 498,35, 830,58 albo 1 495,04 zł miesięcznie w 2026.

Ulga na start i preferencyjny ZUS przysługują tylko przy pierwszej firmie albo po 60 miesiącach przerwy. Nie przysługują też wtedy, gdy pracujesz dla byłego pracodawcy i robisz dla niego to samo, co na etacie w tym albo w poprzednim roku. Każdy etap omawiamy w tekście ZUS dla JDG w 2026.

Do ZUS dochodzą:

• Podatek dochodowy: skala (12% do 120 000 zł dochodu, 32% powyżej, a 30 000 zł rocznie jest w praktyce wolne od podatku), podatek liniowy 19% albo ryczałt według stawki zależnej od rodzaju działalności. Porównanie znajdziesz w tekście Ryczałt, liniowy czy skala.
• Księgowa, jeśli z niej korzystasz: według rynkowych zestawień z 2026 roku obsługa JDG na ryczałcie bez VAT kosztuje w tradycyjnym biurze ok. 150–250 zł netto miesięcznie, a samoobsługowa księgowość internetowa od ok. 40–60 zł. To ceny rynkowe, nie dane urzędowe.

Od 1 stycznia 2027 płaca minimalna wzrośnie do 4 950 zł, więc preferencyjne składki i minimalna składka zdrowotna trochę pójdą w górę. ZUS zwykle ogłasza oficjalne kwoty na 2027 rok pod koniec grudnia. Wysokości pełnego ZUS na 2027 rok jeszcze nie znamy.

Za co odpowiadasz osobiście

Za wszystko, co masz. JDG nie jest odrębnym podmiotem, więc długi firmy, niezapłacone podatki i składki ZUS są Twoimi osobistymi długami. Wierzyciele mogą sięgnąć po Twoje oszczędności, samochód i mieszkanie. Jeśli masz z małżonkiem wspólność majątkową, ten majątek też może zostać objęty egzekucją.

Od 14 października 2026 CEIDG przestaje zapisywać informację o wspólności majątkowej. To zmiana w rejestrze, a nie w Twojej odpowiedzialności.

Na tym polega główna różnica względem spółki z o.o. Tam wspólnicy nie odpowiadają za długi spółki. Członkowie zarządu mogą odpowiadać, jeśli egzekucja wobec spółki okaże się bezskuteczna, a oni nie złożyli w porę wniosku o upadłość. Obie formy porównujemy w tekście JDG czy spółka z o.o..

Co składasz co miesiąc i co rok

Co miesiąc, za poprzedni miesiąc:

Gdy termin wypada w weekend albo święto, przesuwa się na następny dzień roboczy. W 2026 roku grudniowy termin na ZUS i podatek to 21 grudnia, a VAT za wrzesień płacisz do 26 października, bo 25 października to niedziela. Wszystkie terminy miesiąc po miesiącu znajdziesz w tekście Terminy podatkowe 2026.

Co rok:

Trzy rzeczy do sprawdzenia w 2026

• Kody PKD 2025. PKD to Polska Klasyfikacja Działalności, czyli lista kodów rodzajów działalności. JDG zarejestrowana przed 2025 rokiem, która nadal ma stare kody, musi przejść na PKD 2025 do 31 grudnia 2026.
• e-Doręczenia. JDG zarejestrowana przed 2025 rokiem potrzebuje adresu do e-Doręczeń (oficjalnej elektronicznej skrzynki na pisma), bo ten obowiązek zaczyna działać 1 października 2026.
• KSeF, czyli Krajowy System e-Faktur. Od 1 lutego 2026 każda firma, także zwolniona z VAT, odbiera w nim faktury. Od 1 kwietnia 2026 małe firmy wystawiają w nim także swoje faktury dla firm. Do 31 grudnia 2026 możesz zostać poza KSeF, dopóki te faktury nie przekraczają łącznie 10 000 zł brutto miesięcznie. Gdy w którymś miesiącu przekroczysz ten próg, zostajesz w KSeF na stałe.

Za tym wszystkim stoją dokumenty. Każdą fakturę, paragon i wyciąg bankowy przechowuj co najmniej 5 lat od końca roku, w którym minął termin płatności podatku, czyli dokumenty z 2026 roku do 31 grudnia 2032. Komplet, nasza darmowa aplikacja na Maca, odkłada każdą fakturę do właściwego miesiąca i łączy ją z płatnością z wyciągu, więc miesiąc jest gotowy dla Ciebie albo Twojej księgowej.

Co dalej

1. Sprawdź, czy możesz założyć JDG: obywatelstwo polskie, UE, EOG, Szwajcarii albo USA, albo jeden z wymienionych statusów pobytowych.
2. Załatw sposób logowania do biznes.gov.pl (profil zaufany albo e-dowód). Jeśli jesteś cudzoziemcem, najpierw zdobądź PESEL: od 1 listopada 2026 potrzebujesz go (albo identyfikatora eID z kraju UE), żeby się zarejestrować.
3. Wybierz kody PKD 2025 i formę opodatkowania, zanim otworzysz wniosek.
4. Zarejestruj firmę w CEIDG online i dołącz formularz ZUS, żeby nie przegapić 7-dniowego terminu.
5. Od pierwszego dnia załóż foldery na dokumenty i wpisz sobie do kalendarza 20. i 25. dzień każdego miesiąca.