Jednoosobowa działalność gospodarcza dla cudzoziemca: kto może ją założyć i jak w 2026 roku

Tak, wielu cudzoziemców może. Obywatele UE, EOG (Norwegii, Islandii, Liechtensteinu), Szwajcarii i USA zakładają JDG (jednoosobową działalność gospodarczą, czyli firmę prowadzoną na własne nazwisko) dokładnie na takich samych zasadach jak Polacy. Pozostali cudzoziemcy mogą to zrobić tylko wtedy, gdy mają jeden ze statusów pobytowych wymienionych w ustawie. Wszyscy inni mogą prowadzić biznes w Polsce tylko przez spółkę.

Kto może założyć JDG, a kto nie

Zasada jest w artykule 4 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych w obrocie gospodarczym. Dla obywateli spoza UE to lista zamknięta: jeśli Twojego statusu na niej nie ma, CEIDG (publiczny rejestr jednoosobowych firm) odrzuci wniosek.

Lista obejmuje też kilka rzadszych zezwoleń, na przykład dla osób ze statusem rezydenta długoterminowego UE nadanym w innym kraju UE. Gdy czekasz na nowe zezwolenie, zachowujesz prawo do JDG tylko wtedy, gdy tuż przed złożeniem wniosku wynikało ono z zezwolenia czasowego z listy (albo z małżeństwa z Polakiem lub Polką).

Uwaga: „Jestem tu legalnie, więc mogę przejść na B2B” to najczęstszy błąd. B2B oznacza wystawianie faktur klientowi z własnej firmy zamiast pracy na etacie. Pracownik na zezwoleniu na pracę nie może po prostu założyć JDG i wystawiać faktur temu samemu pracodawcy.

Obywatele Wielkiej Brytanii nie są wymienieni w polskiej ustawie. Jeśli obejmuje Cię umowa o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z UE, zanim złożysz wniosek, zapytaj centrum pomocy biznes.gov.pl (801 055 088), czy daje Ci ona prawo do JDG.

Dla obywateli Ukrainy: od 5 marca 2026 nowa JDG wymaga numeru PESEL ze statusem UKR i ochroną czasową, karty CUKR albo statusu z tabeli. JDG założona przed tą datą działa dalej, dopóki Twój pobyt jest legalny. Szczegóły znajdziesz w tekście o działalności gospodarczej obywatela Ukrainy.

Nie ma Cię na liście? Załóż spółkę

Nadal możesz być właścicielem spółki i nią kierować: sp. z o.o. (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), spółki komandytowej albo akcyjnej. Sp. z o.o. potrzebuje co najmniej 5 000 zł kapitału zakładowego, a opłata sądowa wynosi 250 zł, jeśli rejestrujesz ją online przez S24 (rządowy system do zakładania spółek) ze wzorcową umową, albo 500 zł w innym przypadku. Obie formy porównuje tekst JDG czy spółka z o.o..

Czy JDG daje kartę pobytu?

Nie. Rejestracja firmy nie daje prawa pobytu.

• Obywatele UE nie potrzebują zezwolenia. Jeśli zostajesz dłużej niż 3 miesiące, rejestrujesz pobyt osobiście u wojewody (w urzędzie wojewódzkim), najpóźniej następnego dnia po upływie tych 3 miesięcy. Praca na własny rachunek w Polsce jest jedną z podstaw pobytu.
• Obywatele spoza UE mogą wystąpić o zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej (art. 142 ustawy o cudzoziemcach). Nie dostaje się go za samo założenie firmy. W roku podatkowym przed złożeniem wniosku firma musiała osiągnąć dochód (zysk po kosztach, a nie obrót) co najmniej 12 razy wyższy od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w danym województwie albo zatrudniać 2 osoby na pełny etat na czas nieokreślony przez co najmniej rok. Jeśli nie spełnia tego warunku, musi wykazać, że ma środki albo plan, żeby to osiągnąć. Potrzebujesz też ubezpieczenia zdrowotnego, stabilnego dochodu i miejsca zamieszkania.

Do 24 września 2026 nie opublikowano wynagrodzeń w województwach za 2025 rok, więc nie wiadomo, z którego roku kwotę zastosuje wojewoda w Twojej sprawie. Zapytaj w urzędzie wojewódzkim. Rzeczywisty czas oczekiwania na decyzję też nie jest publikowany.

To zezwolenie daje prawo do JDG w jednym przypadku: gdy wydano je, żeby kontynuować JDG, która już jest w CEIDG. Ktoś, kto założył JDG na zezwoleniu studenckim, może więc wystąpić o nie, żeby prowadzić firmę dalej po studiach. Zezwolenie wydane w związku z Twoją spółką nie pozwala założyć JDG.

Co przygotować przed złożeniem wniosku

Numer PESEL (11-cyfrowy numer identyfikacyjny). Dostajesz go automatycznie, gdy się zameldujesz (meldunek, czyli zgłoszenie miejsca zamieszkania): obywatele UE, EOG i Szwajcarii w ciągu 30 dni od przyjazdu pod dany adres, inni cudzoziemcy do 4. dnia. Możesz też poprosić o PESEL w dowolnym urzędzie gminy, podając podstawę prawną, dla której go potrzebujesz. Jest bezpłatny. Jeśli nie jesteś obywatelem UE, EOG ani Szwajcarii (ani obywatelem Wielkiej Brytanii objętym umową brexitową), wniosek składasz osobiście.

Kluczowa data to 1 listopada 2026:

Jeśli Twoja firma jest już w CEIDG bez numeru PESEL, musisz go dodać (albo unijny identyfikator) do 1 czerwca 2030, inaczej wpis zostanie wykreślony. Nie wiadomo jeszcze, czy w praktyce każdy urząd gminy uzna nowy przepis o CEIDG za powód, dla którego potrzebujesz numeru PESEL.

Sposób logowania. Wniosek online wymaga profilu zaufanego, e-dowodu albo kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Profil zaufany jest bezpłatny dla każdego, kto ma co najmniej 13 lat i numer PESEL. Potwierdzasz go przez bank, osobiście albo na wideorozmowie z urzędnikiem, a jest ważny 3 lata. Zobacz tekst o Profilu Zaufanym, mObywatelu i innych loginach do urzędów.

Dokument potwierdzający Twój status, jeśli nie jesteś obywatelem UE, EOG, Szwajcarii ani USA: karta pobytu, Karta Polaka albo decyzja o zezwoleniu, dołączona do wniosku online. Bez niej wniosek zostanie odrzucony jako niekompletny.

Adresy. Adres zamieszkania może być za granicą i nie jest publikowany. Adres do doręczeń jest publiczny i może być w Polsce albo w innym kraju UE, EOG lub w Szwajcarii. Stałe miejsce wykonywania działalności jest opcjonalne, musi być w Polsce i wymaga tytułu prawnego, na przykład umowy najmu.

Konto w banku jest we wniosku opcjonalne. O koncie firmowym decyduje bank, a w praktyce banki proszą o NIP, REGON i często PESEL. Na białej liście podatników VAT (publicznym wykazie podatników VAT i ich rachunków) pojawiają się tylko rachunki oznaczone jako firmowe.

Jak wypełnić wniosek CEIDG

Rejestracja jest bezpłatna na biznes.gov.pl (rządowym portalu dla przedsiębiorców) albo w aplikacji mObywatel (rządowej aplikacji z dokumentami). Jeśli ubezpiecza Cię inny kraj albo podajesz zagraniczny adres do doręczeń, skorzystaj z biznes.gov.pl. Jeden wniosek daje Ci też NIP (numer podatkowy) i REGON (numer statystyczny) oraz przekazuje Twoje dane do ZUS.

Najważniejsze wybory:

• Kody PKD (kody rodzaju działalności). Jeden kod główny i tyle dodatkowych, ile potrzebujesz, z listy PKD 2025. Większość programistów wybiera 62.10.B. Zobacz kody PKD w 2026 roku.
• Forma opodatkowania. Obowiązuje skala podatkowa, chyba że wybierzesz podatek liniowy 19% albo ryczałt, do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym osiągniesz pierwszy przychód.
• Ubezpieczenie. Zaznacz ZUS, KRUS (tylko rolnicy) albo Jestem ubezpieczony za granicą. Ostatnia opcja jest tylko dla osób z zaświadczeniem A1 (unijnym dokumentem, który pokazuje, w jakim kraju podlegasz ubezpieczeniu) albo równoważnym dokumentem z innego kraju, na przykład dlatego, że mają tam też etat. Jeśli ją zaznaczysz, musisz dostarczyć A1 do swojego oddziału ZUS. Jeśli tego nie zrobisz, ZUS zażąda zgłoszenia i opłacania składek w Polsce. Kto się kwalifikuje, wyjaśnia tekst o ubezpieczeniu za granicą i A1.
• e-Doręczenia (urzędowa skrzynka elektroniczna). Od 1 października 2026 musi ją mieć każda firma w CEIDG. Podaj adres e-mail i zaakceptuj regulamin w sekcji 22.1, a operator publiczny założy skrzynkę bezpłatnie.
• Urząd skarbowy. Jeśli mieszkasz w Polsce, to urząd właściwy dla Twojego adresu zamieszkania. Jeśli mieszkasz za granicą, to urząd dla nierezydentów w województwie, w którym masz stałe miejsce wykonywania działalności.

U większości osób wpis pojawia się najpóźniej następnego dnia roboczego. W przypadku cudzoziemców biznes.gov.pl uprzedza, że może to potrwać do 30 dni, zwykle około 7, bo urząd sprawdza Twój status.

Pierwszy tydzień i pierwszy miesiąc

Możesz zacząć działać w dniu złożenia wniosku. Potem:

Ile kosztuje Cię ZUS, zależy od etapu. Obywatelstwo nie ma znaczenia, a firma prowadzona wcześniej w innym kraju UE i w jego systemie ubezpieczeń nie blokuje preferencyjnych składek.

Składkę zdrowotną płacisz na każdym etapie, chyba że ubezpiecza Cię inny kraj: od 432,54 zł miesięcznie na skali podatkowej lub podatku liniowym (od lutego 2026 do stycznia 2027) i od 498,35 zł na ryczałcie (2026). Warunki opisuje tekst o uldze na start i preferencyjnym ZUS.

Porządek w dokumentach od pierwszego dnia

Zachowuj każdą fakturę, paragon i wyciąg bankowy od pierwszego miesiąca, ułożone według miesięcy. Jeśli później wystąpisz o zezwolenie na pobyt w celu prowadzenia działalności, dochód pokażą zeznania podatkowe przygotowane właśnie na podstawie tych dokumentów. Komplet, nasza darmowa aplikacja na Maca, odczytuje Twoje faktury i paragony w PDF, zapisuje je w folderach według roku i miesiąca i przygotowuje każdy miesiąc dla księgowej.

Co zrobić teraz

1. Sprawdź swój status w tabeli. Jeśli go tam nie ma, rozważ sp. z o.o.
2. Załatw PESEL, najlepiej przed 1 listopada 2026, i profil zaufany.
3. Wybierz kod PKD, formę opodatkowania i kraj, w którym podlegasz ubezpieczeniu.
4. Złóż wniosek w CEIDG z dokumentem potwierdzającym status i adresem e-mail do e-Doręczeń.
5. W ciągu 7 dni zgłoś się do ZUS (albo, jeśli ubezpiecza Cię inny kraj, dostarcz do ZUS zaświadczenie A1).
6. Zarejestruj się do VAT-UE przed pierwszym klientem z UE albo pierwszym zakupem za granicą.