Podatek wyrównawczy (globalny podatek minimalny): kto go płaci, a kogo nie dotyczy

Podatek wyrównawczy płacą tylko bardzo duże grupy: takie, których skonsolidowany przychód wynosi co najmniej 750 mln euro. Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG) nigdy go nie płaci, podobnie jak zwykła mała spółka z o.o., która nie należy do takiej grupy. To polska wersja globalnego podatku minimalnego uzgodnionego w OECD i zapisanego w dyrektywie UE, nazywanego filarem II, i obowiązuje od 1 stycznia 2025.

Czym jest podatek wyrównawczy

Przepisy zawiera ustawa z 6 listopada 2024 r. o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych, Dz.U. 2024 poz. 1685. Wdraża dyrektywę UE 2022/2523 i weszła w życie 1 stycznia 2025.

Cel jest prosty: duża grupa ma płacić co najmniej 15% efektywnego podatku od zysku w każdym kraju, w którym działa. Jeśli podatek zapłacony w danym kraju jest niższy, podatek wyrównawczy dopłaca różnicę. Obliczenia idą według modelowych zasad OECD (GloBE): skorygowany zysk w każdym kraju, faktycznie zapłacone podatki i odliczenie części kosztów płac i rzeczowych aktywów trwałych (tzw. substrat majątkowo-osobowy), zanim wyliczy się dopłatę.

Kogo dotyczy

Ustawa obejmuje jednostki składowe grupy międzynarodowej lub krajowej, której skonsolidowany przychód wyniósł co najmniej 750 mln euro w co najmniej 2 z 4 lat podatkowych poprzedzających dany rok (art. 4). Grupa, która istnieje krócej niż cztery lata, jest objęta, jeśli osiągnęła ten próg w 2 latach dotychczasowego działania.

Liczy się skonsolidowany przychód całej grupy, nie Twojej spółki. Mała polska spółka z o.o. należąca do dużej grupy międzynarodowej może być objęta. Mała spółka należąca do osób fizycznych albo do małego holdingu nie może.

Uwaga: „podatek minimalny”, o którym słyszy się w kontekście polskich spółek, to zwykle inny podatek. 10% minimalny CIT (art. 24ca ustawy o CIT) dotyczy spółek ze stratą lub rentownością do 2%. Nie obejmuje spółki w pierwszym roku działalności i w 2 kolejnych latach, małych podatników ani spółek, których udziałowcami są wyłącznie osoby fizyczne i które mają nie więcej niż 5% udziałów w innych podmiotach.

Trzy podatki

Grupa wyłącznie krajowa (wszystkie jednostki w Polsce) oblicza tylko krajowy podatek wyrównawczy (art. 6).

Przepisy przejściowe i bezpieczne przystanie

• Rok 2024 z wyboru. Ustawę stosuje się do lat podatkowych rozpoczynających się w 2025. Grupa mogła wybrać, oświadczeniem w formie aktu notarialnego złożonym od 1 marca do 30 maja 2026, stosowanie jej także do 2024 (art. 154).
• Początkowy okres, grupy krajowe. Grupa krajowa nie oblicza krajowego podatku wyrównawczego przez pierwsze 5 lat objęcia ustawą (art. 129).
• Początkowy okres, grupy międzynarodowe. Grupa z jednostkami w nie więcej niż 6 krajach i z rzeczowymi aktywami trwałymi poza głównym krajem do 50 mln euro nie oblicza w Polsce krajowego podatku wyrównawczego ani UTPR przez maksymalnie 5 lat, chyba że jednostka dominująca stosuje do polskich jednostek kwalifikowaną zasadę IIR (art. 128–129). Zawiadamia o tym urząd skarbowy (formularz GLB-Z1).
• De minimis. Nie oblicza się podatku dla kraju, w którym jednostki grupy mają średnio poniżej 10 mln euro przychodu i poniżej 1 mln euro zysku (albo stratę) w ciągu trzech lat, jeśli grupa dokona takiego wyboru (art. 124).
• Tymczasowa bezpieczna przystań CBCR. W latach podatkowych rozpoczynających się w 2024, 2025 i 2026 grupa może pominąć obliczenia dla kraju, który spełnia uproszczone testy oparte na raporcie o grupie podmiotów (art. 147–148).
• Ulga w UTPR. Za lata kończące się do 31 grudnia 2026 UTPR może pominąć kraj jednostki dominującej najwyższego szczebla, jeśli nominalna stawka CIT wynosi tam co najmniej 20% (art. 149).

Deklaracje i terminy

Wszystko składa się elektronicznie. GIR-1 trafia przez interfejsy JPK jako plik XML; pozostałe to e-formularze podpisywane certyfikatem kwalifikowanym. Każda jednostka składowa w Polsce składa GIR-1, chyba że jedna polska jednostka składa za wszystkie albo grupa złożyła równoważną informację w kraju, z którym Polska wymienia takie informacje (art. 133).

Dla grupy, której pierwszym rokiem według tych przepisów jest rok kalendarzowy 2025, oznacza to GIR-1 do 30 czerwca 2027, a zeznania i zapłatę do 30 września 2027. Grupa objęta już w 2024 przepisami innego kraju UE nie ma za 2025 wydłużonych terminów pierwszego roku (art. 156): 31 marca 2027 i 30 czerwca 2027. Za rok kalendarzowy 2026: GIR-1 do 31 marca 2028, zeznania i zapłata do 30 czerwca 2028. Terminy, które przypadały przed połową 2026, przesunięto na 30 czerwca 2026 (informacje) i 30 września 2026 (zeznania i zapłata) (art. 156).

Przepisy wciąż zmieniają się na poziomie międzynarodowym. Pytania i odpowiedzi Ministerstwa, zaktualizowane 25 maja 2026, wspominają o projektowanej zmianie, która jeszcze nie obowiązuje, więc grupa objęta ustawą powinna śledzić podatki.gov.pl i współpracować ze swoimi doradcami podatkowymi.

Jeśli prowadzisz małą firmę: co płacisz zamiast tego

Podatku wyrównawczego nie płacisz. Twoja firma płaci jeden z tych podatków:

• JDG płaci PIT według skali, podatek liniowy 19% albo ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, do tego ZUS. Zobacz, jak wybrać formę opodatkowania.
• Mała spółka z o.o. płaci CIT 9% od dochodów innych niż zyski kapitałowe, gdy jej przychód w roku nie przekracza równowartości 2 000 000 euro (8 431 000 zł w 2026) i, po pierwszym roku, ma status małego podatnika; w pozostałych przypadkach 19%. Zysk wypłacony jako dywidenda jest jeszcze raz opodatkowany 19% PIT. Zobacz, czym jest spółka z o.o..
• Estoński CIT: spółka należąca do osób fizycznych i zatrudniająca pracowników może nie płacić CIT, dopóki zatrzymuje zysk, a przy wypłacie płaci 10% lub 20%. Zobacz estoński CIT.

Ile naprawdę kosztuje mała spółka co miesiąc (księgowość, ZUS, sprawozdania), opisujemy w artykule o kosztach prowadzenia spółki z o.o..